سوم خرداد چه روزی است و در خرمشهر چه گذشت؟

سوم خرداد چه روزی است و در آن چه اتفاقی افتاد؟

تمام نقاط ایران از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب، یادآور حضور شهیدانی است که با نثار جان خود از خاک وطن دفاع کردند. در میان همه حماسه های دفاع مقدس، مقاومت مردم خرمشهر جایگاه ویژه ای دارد؛ مردمی که با وجود کمبود شدید امکانات، از مال و جان و ناموس خود دفاع کردند، شهید دادند اما یک وجب از خاکشان را آسان تسلیم دشمن نکردند.

سوم خرداد و فتح خرمشهر، نماد جهاد آگاهانه و شجاعت مظلومانه ملت ایران است. بازخوانی ماجرای آزادسازی خرمشهر، یادآور ایثارگری ها و دلاوری های رزمندگان اسلام و مردم با غيرت خرمشهر است؛ همان شهر مقاومی که در ادبیات جنگ، با نام خونین شهر نیز شناخته شد.

جنگ ایران و عراق از چه زمانی آغاز شد؟

جنگ ایران و عراق در حافظه تاریخی ایرانیان با عنوان جنگ تحمیلی ثبت شده است؛ زیرا رژیم بعث عراق جنگی ناخواسته را به کشور تحمیل کرد و با نادیده گرفتن استقلال و تمامیت ارضی ایران به مرزهای کشور تجاوز کرد. در برابر این تهاجم، مردم ایران جان خود را کف دست گرفتند و از جان و مال و ناموس در برابر بیگانگان دفاع کردند و ذره ای از خاک خود را واگذار نکردند.

جنگ به صورت رسمی در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ برابر با ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ آغاز شد و پس از حدود هشت سال، در مرداد ۱۳۶۷ با قبول آتش بس از سوی دو طرف پایان یافت. این جنگ بنا بر روایت های رایج، حدود یک میلیون نفر تلفات و نزدیک به ۱۱۹۰ میلیارد دلار خسارت برای دو کشور به جا گذاشت.

در طول این سال ها، چه غیورمردان و زنانی که شهید شدند و چه فرماندهان و رزمندگانی که در کنار سربازانشان ایستادگی کردند و جان باختند؛ و امروز بسیاری از امنیت و آرامش کشور، وامدار همان فداکاری هاست.

خرمشهر در چه تاریخی سقوط کرد؟

پس از ۳۵ روز از هجوم رژیم بعث عراق به ایران، در تاریخ ۴ آبان ۱۳۵۹ شهر خرمشهر با وجود همه ایستادگی ها سقوط کرد و به اشغال عراق درآمد.

در ابتدای جنگ، ایران به دلایلی مانند آماده نبودن بخشی از نیروهای مسلح به خاطر شرایط پس از انقلاب اسلامی، درگیری های داخلی با گروهک های ضد انقلاب، آشفتگی اوضاع سیاسی و همچنین بی تدبیری ريیس جمهور وقت به عنوان فرمانده کل قوا و سپس خیانت او در جنگ، نتوانست در برابر نیروهای متجاوز ایستادگی لازم را انجام دهد و خرمشهر به اشغال دشمن درآمد.

خرمشهر چند روز مقاومت کرد؟

از نخستین روزهای جنگ، خرمشهر زیر آتش سنگین ارتش عراق قرار گرفت. حجم آتش توپخانه و خمپاره ها روی شهر فرود می آمد، شهر در آتش می سوخت و صدای انفجار لحظه ای قطع نمی شد. مردم غافلگیر شده بودند اما خیلی زود تلاش برای سازماندهی مقاومت آغاز شد.

برای شکل گیری مقاومت، مردم به مسجد جامع خرمشهر که به نماد مقاومت تبدیل شد و دیگر پایگاه ها مراجعه کردند. طولی نکشید که بیمارستان شهر پر از مجروحان و شهیدان شد. گروه های مقاومت به سرعت شکل گرفت و مردم و رزمندگان، ۳۴ روز مقاومت کردند و دشمن را در دستیابی سریع به اهدافش و اشغال سریع خوزستان ناکام گذاشتند.

نیمه شب سوم آبان، نیروهای بعثی هجومی وسیع و گسترده را آغاز کردند و پس از جنگی نابرابر وارد خیابان های خرمشهر شدند. مدافعان شهر در اطراف پل خرمشهر برای جلوگیری از پیشروی نیروهای صدام تلاش بسیاری کردند، اما سرانجام در غروب چهارم آبان، غرب خرمشهر به دست دشمن افتاد و خرمشهر به خونین شهر تبدیل شد.

خرمشهر چند روز در اشغال بود؟

عراق با اشغال خرمشهر در نظر داشت ظرف چند هفته به تهران برسد، اما رشادت های مردم ایران اجازه تحقق این رویا را نداد. خرمشهر که پس از ۳۵ روز مقاومت در تاریخ ۴ آبان ۱۳۵۹ اشغال شده بود، پس از ۵۷۵ روز در ساعت ۱۱ صبح سوم خرداد ۱۳۶۱ آزاد شد.

سوم خرداد ۱۳۶۱ چه روزی است؟

سوم خرداد ۱۳۶۱ روزی فراموش نشدنی در تقویم ایران است؛ روزی که مردم دلیر و رزمندگان جان بر کف، خرمشهر را از چنگال دشمن نجات دادند. به همین دلیل سوم خرداد هر سال به عنوان روز آزادسازی خرمشهر گرامی داشته می شود.

فتح خرمشهر در کدام عملیات بود؟

آزادسازی خرمشهر در چارچوب عملیات بزرگ بیت المقدس انجام شد. اگرچه شهر در چهارم آبان ۵۹ سقوط کرد و دشمن حتی به خانه های مردم رحم نکرد، اما مقاومت و پیگیری برای بازپس گیری خرمشهر ادامه یافت.

پس از بررسی های متعدد و انجام چند عملیات مقدماتی، عملیات بیت المقدس در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱ در منطقه غرب رود کارون و جنوب غربی اهواز و شمال خرمشهر با رمز یا علی بن ابی طالب (ع) آغاز شد. حساسیت و اهمیت اهداف موجب شد این عملیات ۲۵ روز طول بکشد و در نهایت رزمندگان اسلام در اوج اقتدار،سوم خرداد خرمشهر را آزاد کردند.

فرماندهی عملیات بیت المقدس به عهده چه کسی بود؟

نیروهای ایرانی با توان حدود ۱۳۰ هزار رزمنده و سرباز، عملیات بیت المقدس را با فرماندهی علی صیاد شیرازی آغاز کردند. در ابتدا نیروهای عراقی از خرمشهر عقب نشینی کردند، اما ارتش عراق برای پس زدن نیروهای ایران پاتک بزرگی را آغاز کرد. در برابر این پاتک گسترده، نیروهای ایرانی مقاومت کردند و در سوم خرداد ۱۳۶۱ به طور کامل بر شهر مسلط شدند.

انجام عملیات بیت المقدس در ۴ مرحله برنامه ریزی شده بود که هر مرحله یک عملیات بزرگ به حساب می آمد.

از مهم ترین اهداف عملیات بیت المقدس می توان به این موارد اشاره کرد: انهدام حداقل دو لشکر ارتش عراق، بازپس گیری خرمشهر، هویزه و پادگان حمید، خارج کردن اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از برد توپخانه عراق، تامین مرز، تهدید بصره، تداوم رزم علیه ارتش عراق و کاهش توان رزمی دشمن.

شهید محمد جهان آرا در خرمشهر

در مسیر دفاع و آزادسازی خرمشهر، فرماندهان و جوانان بسیاری شهید شدند. یکی از چهره های شاخص این حماسه، شهید محمد جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر بود که در سازماندهی نیروها و پیشبرد ماموریت ها نقش مهمی داشت.

جهان آرا از آغاز جنگ خود را جدا از مردم نمی دانست؛ ابتدا نیروها را صرفا به میدان نفرستاد، بلکه دوشادوش مردم از شهر دفاع کرد. پس از سقوط خرمشهر و عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا، جهان آرا و جمعی از فرماندهان با یورش به دل دشمن، زمینه شکستن محاصره آبادان را در مهر ۱۳۶۰ فراهم کردند.

پس از این پیروزی، جهان آرا در روز هفتم مهر به همراه تعدادی از فرماندهان راهی تهران شد تا گزارش عملیات را به رهبر انقلاب ارائه کند، اما هواپیمای حامل آنان در میانه راه دچار نقص فنی شد و سقوط کرد و جهان آرا و دیگر سرنشینان به شهادت رسیدند.

به مناسبت آزادسازی خرمشهر و سوم خرداد و به یاد محمد جهان آرا، نوحه معروف ممد نبودی ببینی سروده شد و نخستین بار توسط حسین فخری همرزم او بر سر مزارش خوانده شد.

فتح خرمشهر چه پیامدهایی داشت؟

فتح خرمشهر موجب انفعال ارتش عراق شد؛ به گونه ای که نظامیان عراق تا مدت ها نتوانستند از لاک دفاعی خود خارج شوند. عملیات بیت المقدس و آزادسازی خرمشهر، روحیه و اعتماد به نفس نیروهای مسلح ایران را افزایش داد و دفاع مقدس را وارد مرحله ای تازه کرد.

این پیروزی ایران را در موضع قدرت قرار داد و دشمنان و حامیان خارجی عراق را دچار نگرانی کرد؛ زیرا حامل پیامی روشن بود: ایثار و مقاومت، حتی با دست خالی.

فتح خرمشهر در کلام امام خمینی و رهبر انقلاب

سخنان امام خمینی (ره)

• خرمشهر را خدا آزاد کرد.
• فتح خرمشهر فتح خاک نیست، فتح ارزش های انسانی است.
• فتح خرمشهر، فتح ارزش هاست.
• فتح خرمشهر یک مسئله عادی نبود بلکه مافوق طبیعت بود.
• فتح خرمشهر یک مسئله عادی نبود، اینکه ۱۵ الی ۲۰ هزار نفر به صف ما برای اسارت بیایند و تسلیم شوند، مسئله عادی نیست.
• رزمندگان عزیز ما نباید این پیروزی معجزه آسا را جز به امدادهای الهی ببینند.

سخنان رهبر انقلاب آیت الله خامنه ای

• با فتح خرمشهر، تاریخ ورق خورد و دنیا تغییر حالت داد و ارکان تفکر استعماری قدرت های جهانی متزلزل شد.
• ان شاء الله خاطره سوم خرداد تاریخی و فراموش نشدنی همواره بر شما برادران عزیز و دلاوران صحنه نبرد گرامی باد.
• خرمشهر با تقوا به دست آمد.
• فتوحات ما در میادین جنگ از جمله آزادی خرمشهر با تقوا امکان پذیر شد.
• سوم خرداد روز آزادی خرمشهر را به عنوان یک یادبود و افتخار ملی و میهنی باید گرامی داشت.
• حماسه مقاومت و آزادی خرمشهر حادثه ای بی نظیر در تاریخ جهان است.
• چشم و دلتان به پیروزی خرمشهر و پیروزی های آتی روشن تر باد.

صدام پس از آزادی خرمشهر چه کرد؟

عراقی ها پس از اشغال خرمشهر روی دیوارها جمله «جئنا لنبقی» یعنی «آمده ایم تا بمانیم» را نوشته بودند و صدام در سخنانش خرمشهر را «مروارید شط العرب» می نامید.

پس از سوم خرداد، بنا بر نقل هایی که از برخی مقام های عراقی منتشر شده، فشار روحی بر صدام بسیار زیاد بود و در ۲۴ ساعت نخست، یک پزشک همواره بالای سر او حضور داشت. همچنین گفته شده صدام پس از فتح خرمشهر یکی از فرماندهان لشکر سوم را به علت بحث و جدل با او اعدام کرد.

فتح خرمشهر چند شهید بر جای گذاشت؟

ایران در جریان عملیات آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد بنا بر آمار مطرح شده، ۶۰۰۰ شهید (۴۴۶۰ شهید سپاه و ۱۰۸۶ شهید ارتش) و ۲۴ هزار مجروح داد.
در سوی مقابل، در این عملیات ۱۹ هزار نفر از نیروهای عراق اسیر شدند و ۱۶ هزار نفر دیگر کشته یا زخمی شدند.

همچنین در جریان عملیات، بنا بر گزارش ها، ۵۵ دستگاه تانک و نفربر، ۵۰ دستگاه خودرو، ده ها قبضه توپ، ۵۳ فروند هواپیما و ۳ فروند هلی کوپتر دشمن منهدم شد.

خرمشهر را خدا آزاد کرد؛ منظور از این جمله چه بود؟

جمله تاریخی «خرمشهر را خدا آزاد کرد» را امام خمینی (ره) پس از پایان عملیات بیان کردند. هدف از این تاکید آن بود که پیروزی صرفا به محاسبات مادی و نظامی نسبت داده نشود و فراموش نشود که ایمان، ایستادگی و اتکا به لطف الهی در تحقق این فتح بزرگ نقش محوری داشت.

پس از فتح خرمشهر چه شد؟

در نخستین اقدام پس از آزادسازی، رزمندگان ایرانی در مسجد جامع خرمشهر نماز اقامه کردند. در سراسر کشور نیز مردم غرق شادی شدند و با حضور در مساجد، نماز شکر به جا آوردند و شعار الله اکبر سر دادند.

جنگ ایران و عراق در نهایت نزدیک به هشت سال ادامه یافت و به عنوان طولانی ترین جنگ متعارف قرن بیستم و دومین جنگ طولانی این قرن پس از جنگ ویتنام شناخته شد؛ جنگی که پس از تحمیل هزینه های سنگین، بدون دستاوردی برای صدام پایان یافت.

نتیجه گیری

سوم خرداد برای ایرانیان فقط یک تاریخ نیست؛ روایت یک مقاومت طولانی و یک پیروزی سرنوشت ساز است. از روزهای آتش و خون در خیابان های خرمشهر تا لحظه ای که مسجد جامع دوباره محل نماز شکر شد، این شهر به نماد ایستادگی تبدیل شد. یادآوری سوم خرداد، پاسداشت شهدایی است که اجازه ندادند جمله «آمده ایم تا بمانیم» به واقعیت تبدیل شود.

سوالات متداول (FAQ)

1. سوم خرداد چه روزی است؟
   

   سوم خرداد روز آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ است.

2. خرمشهر چه تاریخی سقوط کرد؟
   

   خرمشهر در ۴ آبان ۱۳۵۹ پس از مقاومت سنگین سقوط کرد.

3. خرمشهر چند روز مقاومت کرد؟
   

   بر اساس روایت رایج، خرمشهر ۳۴ روز مقاومت کرد.

4. خرمشهر چند روز در اشغال عراق بود؟
   

   خرمشهر ۵۷۵ روز در اشغال ارتش عراق بود.

5. خرمشهر چه ساعتی آزاد شد؟
   

   در ساعت ۱۱ صبح سوم خرداد ۱۳۶۱ آزاد شد.

6. عملیات آزادسازی خرمشهر چه نام داشت؟
   

   عملیات بیت المقدس.

7. عملیات بیت المقدس چه زمانی آغاز شد؟
   

   ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱ با رمز یا علی بن ابی طالب (ع).

8. فرماندهی عملیات بیت المقدس به عهده چه کسی بود؟
   

   در متن منبع، فرماندهی با علی صیاد شیرازی ذکر شده است.

9. شهید محمد جهان آرا چه نقشی داشت؟
   

   فرمانده سپاه خرمشهر بود و در سازماندهی مقاومت نقش مهمی ایفا کرد.

10. مهم ترین پیامد فتح خرمشهر چه بود؟
    

    انفعال ارتش عراق و تقویت روحیه و اعتماد به نفس نیروهای ایرانی.

11. جمله مشهور امام خمینی پس از آزادی خرمشهرو سوم خرداد چه بود؟
    

    خرمشهر را خدا آزاد کرد.

12. پس از آزادی خرمشهر اولین اقدام رزمندگان چه بود؟
    

    اقامه نماز در مسجد جامع خرمشهر.