داستان فیلم: هزارتویی از فریب، شهوت و وحشت
یکی از مهم‌ترین ارکان در نقد فیلم وریتی، بررسی فیلمنامه و روایت پرالتهاب آن است. داستان حول محور «لوون اشلی»، نویسنده‌ای بی‌پول و منزوی می‌چرخد که در پایین‌ترین نقطه زندگی‌اش قرار دارد. او یک پیشنهاد کاری وسوسه‌انگیز اما عجیب از سوی «جرمی کرافورد» دریافت می‌کند. همسر جرمی، یعنی «وریتی کرافورد» که یک نویسنده مشهور کتاب‌های جنایی است، در اثر یک تصادف وحشتناک رانندگی دچار فلج مغزی و حرکتی شده است. وظیفه لوون این است که به عمارت بزرگ و ترسناک خانواده کرافورد برود، یادداشت‌های وریتی را مرتب کند و سه کتاب باقی‌مانده از مجموعه پرفروش او را به اتمام برساند.
اما ورود لوون به این عمارت، آغاز یک کابوس است. او در حین جستجو در میان اوراق به هم ریخته دفتر کار، یک دست‌نوشته مخفی (یک اتوبیوگرافی) پیدا می‌کند که وریتی آن را از دید همه پنهان کرده بود. با خواندن صفحات این دست‌نوشته، چهره‌ای هیولاوار از وریتی نمایان می‌شود؛ زنی که به شدت به توجه همسرش وسواس داشته و حتی مرگ تراژیک دختران دوقلویش نیز تصادفی نبوده است. لوون با خواندن این اعترافات شیطانی، روز به روز بیشتر در گرداب پارانویا غرق می‌شود.
کارگردان با استادی تمام، فضای سنگین خانه را به تصویر می‌کشد. لوون دائماً احساس می‌کند که وریتی، علیرغم وضعیت فلج و بی‌دفاعش روی تخت، در حال تماشای اوست. در همین حین، یک رابطه عاطفی و ممنوعه میان لوون و جرمی شکل می‌گیرد که تنش داستان را به نقطه جوش می‌رساند. این تعلیق خفه‌کننده باعث می‌شود نقد فیلم وریتی در بخش داستان‌گویی بسیار تحسین شود، زیرا شما تا لحظه آخر نمی‌دانید چه کسی قربانی است و چه کسی شکارچی.
نمرات و نظرات منتقدان بزرگ در نقد فیلم وریتی
برخلاف بسیاری از اقتباس‌های سینمایی که با شکست مواجه می‌شوند، نقد فیلم وریتی نشان می‌دهد که این اثر توانسته نظر مثبت بسیاری از رسانه‌های معتبر را جلب کند. برای مشاهده آمار دقیق می‌توانید به پلتفرم‌های IMDb و Rotten Tomatoes مراجعه کنید. در ادامه نمرات دقیق و چکیده نظرات را می‌خوانیم:
- امتیاز راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes): ۷۸٪ از سوی منتقدان و ۸۹٪ از سوی مخاطبان عام.
- امتیاز متاکریتیک (Metacritic): ۶۸ از ۱۰۰ (نشان‌دهنده نقدهای عموماً مطلوب اما دارای دوگانگی).
- امتیاز آی‌ام‌دی‌بی (IMDb): ۷.۶ از ۱۰ با بیش از ۱۲۰ هزار رای ثبت شده.
ریچارد روپر (Chicago Sun-Times): او در نقد فیلم وریتی با دادن ۴ ستاره نوشت: «آن هاتاوی در نقش وریتی، یخی‌ترین و ترسناک‌ترین بازی دوران کاری‌اش را ارائه می‌دهد. این فیلم ترکیبی درخشان از ‘میزری’ (Misery) اثر استیون کینگ و ‘دختر گمشده’ (Gone Girl) اثر دیوید فینچر است. تعلیق فیلم شما را روی صندلی میخکوب می‌کند.»
دیوید ارلیچ (IndieWire): او نقد سخت‌گیرانه‌تری داشت و نوشت: «فیلم در ایجاد اتمسفر وحشت عالی عمل می‌کند، اما گاهی درگیر کلیشه‌های ملودرام می‌شود. با این حال، نمی‌توان از کارگردانی بصری جسورانه و پایان‌بندی که ذهن را منفجر می‌کند، چشم‌پوشی کرد.»
پیتر بردشاو (The Guardian): در نقد فیلم وریتی اشاره کرد: «یک تریلر روان‌شناختی به شدت شهوانی و تاریک که هیچ ابایی از نمایش زشتی‌های ذات انسان ندارد. این فیلم یک سرگرمی گناه‌آلود و به شدت جذاب است.»
هشدار اسپویل: کالبدشکافی پایان‌بندی و رمزگشایی از حقیقت
توجه: اگر فیلم را تماشا نکرده‌اید، این بخش داستان را به طور کامل لو می‌دهد.
نمی‌توان یک نقد فیلم وریتی جامع نوشت و از پایان‌بندی ویرانگر آن صحبت نکرد. در پرده نهایی فیلم، لوون که کاملاً متقاعد شده وریتی در حال تظاهر به فلج بودن است و قصد جان او را دارد، دست‌نوشته اعترافات شیطانی را به جرمی نشان می‌دهد. جرمی با خواندن اینکه همسرش عمداً باعث مرگ دخترشان شده، کنترل خود را از دست می‌دهد. در یک سکانس به شدت خشن و نفس‌گیر، جرمی به وریتی حمله کرده و او را خفه می‌کند، در حالی که لوون در سکوت تماشا می‌کند.
اما ضربه نهایی (پلات توئیست) پس از مرگ وریتی رخ می‌دهد. لوون و جرمی زندگی جدیدی را آغاز می‌کنند، اما لوون در میان وسایل قدیمی وریتی، یک نامه مخفی پیدا می‌کند. در این نامه، وریتی توضیح داده است که آن دست‌نوشته شیطانی، تنها یک «تمرین نویسندگی برای رهایی از غم مرگ فرزندانش» بوده است (تکنیکی که به آن نگارش از دیدگاه یک ضدقهرمان می‌گویند) و او هرگز هیچ آسیبی به فرزندانش نرسانده است. در واقع، وریتی متوجه شده بود که جرمی دست‌نوشته را پیدا کرده و برای نجات جان خود، پس از تصادف تظاهر به فلج بودن می‌کرده است!
در این بخش از نقد فیلم وریتی، شاهکار فیلم نمایان می‌شود: فیلم هرگز به شما نمی‌گوید کدام نسخه حقیقت دارد. آیا وریتی یک هیولای روان‌پریش بود که اتوبیوگرافی‌اش واقعیت داشت؟ یا او یک مادر بی‌گناه بود که لوون با پنهان کردن نامه‌اش، تبدیل به قاتل و غاصب زندگی او شد؟ این پایان‌بندی باز، بزرگترین نقطه قوت فیلم است.
تحلیل روان‌شناختی و حواشی جنجالی فیلم
از منظر روان‌شناسی، این فیلم یک کلاس درس درباره مفهوم «راوی غیرقابل اعتماد» (Unreliable Narrator) و دستکاری روانی است. ما تمام داستان را از فیلتر ذهن لوون می‌بینیم؛ زنی که خودش از افسردگی رنج می‌برد و تشنه محبت جرمی است. این موضوع در نقد فیلم وریتی بسیار حائز اهمیت است که آیا لوون واقعاً قربانی بود یا از ابتدا قصد داشت جایگاه وریتی را غصب کند؟
با این حال، فیلم با حواشی و جنجال‌های بزرگی نیز همراه بود. گروه‌های مدافع حقوق زنان انتقادات تندی به فیلم وارد کردند و مدعی شدند که این اثر، سوءاستفاده‌های عاطفی و رفتارهای کنترل‌گرایانه (مانند رفتار جرمی در پایان داستان) را رومانتیک جلوه می‌دهد. اعتراضاتی در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفت که معتقد بودند فیلم چهره‌ای به شدت زن‌ستیزانه دارد و زنان داستان را یا به شکل هیولا (وریتی) یا دیوانه (لوون) به تصویر می‌کشد. این حواشی باعث شد تا هشتگ‌های مربوط به نقد فیلم وریتی هفته‌ها در توییتر ترند بماند.
جمع‌بندی نهایی: کابوسی که رهایتان نمی‌کند
در نهایت، نقد فیلم وریتی ثابت می‌کند که با یک شاهکار دلهره‌آور روبرو هستیم که تا روزها پس از تماشای آن، ذهن شما را رها نخواهد کرد. این فیلم مرزهای اخلاق، حقیقت و دروغ را محو می‌کند و شما را در جایگاه یک قاضی قرار می‌دهد؛ قاضیِ دادگاهی که در آن هیچ‌یک از شخصیت‌ها کاملاً بی‌گناه نیستند. تماشای این اثر برای عاشقان سینمای تعلیق، یک ضرورت مطلق است.
سوالات متداول در نقد فیلم وریتی
آیا در پایان فیلم مشخص می‌شود که نامه حقیقت دارد یا دست‌نوشته؟
خیر. هنر سازندگان و نویسنده کتاب در این است که انتخاب را کاملاً بر عهده مخاطب می‌گذارند. همان‌طور که در نقد فیلم وریتی بررسی شد، نشانه‌ها و سرنخ‌هایی برای اثبات هر دو فرضیه در طول فیلم گنجانده شده است تا بینندگان را به بحث وادار کند.
رده‌بندی سنی فیلم وریتی چیست؟
به دلیل وجود صحنه‌های خشونت‌آمیز صریح، مضامین تاریک روان‌شناختی، کودک‌آزاری و محتوای بزرگسالانه، این فیلم با درجه سنی R (ممنوع برای زیر ۱۷ سال) در سراسر جهان اکران شده است.
آیا فیلم وریتی یک داستان واقعی است؟
خیر، این داستان کاملاً تخیلی است و اقتباسی وفادارانه از رمان پرفروشی به همین نام، نوشته «کالین هوور» (منتشر شده در سال ۲۰۱۸) محسوب می‌شود.
بزرگترین نقطه قوت فیلم از دیدگاه منتقدان چه بود؟
طبق نظرسنجی‌ها و مقالات متعدد در نقد فیلم وریتی، بازی سرد، بی‌روح و به شدت ترسناک آن هاتاوی در نقش وریتی کرافورد، به عنوان درخشان‌ترین نقطه قوت این فیلم سینمایی شناخته شده است.
