تفکیک انواع طرح‌های کالابرگ کودکان و مادران
بسیاری از شهروندان اصطلاحات «کالابرگ کودکان»، «طرح یسنا» و «طرح سوءتغذیه» را به‌جای یکدیگر به کار می‌برند؛ در حالی که از نظر جامعه هدف و نهاد مجری تفاوت دارند:
- طرح یسنا (مادران شیرده): ویژه مادران باردار یا دارای فرزند زیر ۲ سال در دهک‌های اول تا پنجم درآمدی. هدف این طرح پوشش هزینه‌های تغذیه و سلامت مادر و نوزاد است.
- طرح حمایت از کودکان دارای سوءتغذیه: مختص کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه است که توسط پایگاه‌های سلامت و مراکز بهداشت بر اساس معیارهای رشد پایش شده و دچار افت شاخص‌های وزنی یا قدی تشخیص داده می‌شوند (دهک ۱ تا ۷).
- کارت امید مادر: طرح جدیدی که به طور ویژه برای نوزاد متولد شده از اول فروردین ۱۴۰۵ به بعد در نظر گرفته شده و بدون محدودیت دهک درآمدی پرداخت می‌شود.
مبالغ دقیق طرح یسنا و کالابرگ کودکان در سال ۱۴۰۵
مبالغ شارژ شده بر اساس مصوبات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به تفکیک دهک‌های درآمدی به شرح زیر است:
- کالابرگ کودکان دارای سوءتغذیه: دهک‌های ۱ تا ۵ مبلغ ۱,۳۰۰,۰۰۰ تومان و دهک‌های ۶ و ۷ مبلغ ۸۰۰,۰۰۰ تومان ماهانه دریافت می‌کنند.
- طرح یسنا (مادران شیرده زیر ۲ سال): دهک‌های ۱ تا ۳ مبلغ ۶۵۰,۰۰۰ تومان و دهک‌های ۴ و ۵ مبلغ ۵۰۰,۰۰۰ تومان اعتبار خرید دریافت می‌نمایند.
توجه داشته باشید که این اعتبارها غیرقابل برداشت نقدی بوده و صرفاً به صورت خرید اعتباری از فروشگاه‌های متصل به شبکه طرح کالابرگ قابل استفاده هستند.
آیا طرح یسنا و کالابرگ کودکان نیاز به ثبت‌نام دارند؟
یکی از سؤالات پرتکرار مراجعان این است که «برای دریافت کالابرگ کجا ثبت‌نام کنیم؟» پاسخ این است که طرح یسنا ثبت‌نام اینترنتی جداگانه‌ای ندارد. اطلاعات خانوارهای واجد شرایط به صورت خودکار از پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان استخراج شده و حساب سرپرست یا مادر مشمول شارژ می‌گردد.
اما در خصوص کودکان دارای سوءتغذیه، فرآیند از طریق مراکز بهداشت و خانه‌های بهداشت شهری و روستایی آغاز می‌شود. پس از پایش سلامت کودک توسط بهورز یا کارشناس تغذیه و ثبت در سامانه جامع بهداشت، نام کودک به وزارت رفاه ارسال شده و پس از تأیید دهک، مشمول دریافت یارانه تغذیه‌ای می‌شود.
آشنایی با «کارت امید مادر» ویژه متولدین ۱۴۰۵
بر اساس سیاست‌های تشویقی جوانی جمعیت، از ابتدای سال ۱۴۰۵ طرح «کارت امید مادر» اجرایی شده است. این طرح با یارانه یسنا و کالابرگ‌های قبلی تفاوت اساسی دارد:
- بدون محدودیت دهک: برخلاف طرح یسنا که به دهک‌های پایین محدود است، این کارت به ازای هر فرزند متولد شده در سال ۱۴۰۵ تا سن ۲ سالگی تعلق می‌گیرد.
- مبلغ ثابت: اعتبار این طرح معادل ۲ میلیون تومان ماهانه است که مستقیماً به حساب مادر واریز می‌شود.
- زمان شارژ: حساب مشمولان جدید از پانزدهم هر ماه پس از ثبت واقعه ولادت شارژ می‌گردد.
جدول مقایسه‌ای جامع طرح‌های حمایتی کودکان و مادران
| نام طرح | جامعه هدف | محدودیت دهک | مبلغ ماهانه (تومان) | نحوه ثبت‌نام / فعال‌سازی |
|---|---|---|---|---|
| طرح یسنا | مادران باردار یا دارای کودک زیر ۲ سال | دهک ۱ تا ۵ | ۵۰۰ هزار تا ۶۵۰ هزار تومان | سیستمی و خودکار (بدون ثبت‌نام) |
| کالابرگ سوءتغذیه کودکان | کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه دچار اختلال رشد | دهک ۱ تا ۷ | ۸۰۰ هزار تا ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان | تشخیص در مراکز بهداشت و خانه‌های سلامت |
| کارت امید مادر | نوزادان متولد شده از فروردین ۱۴۰۵ به بعد | بدون محدودیت دهک | ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان | ثبت‌نام خودکار بر اساس ولادت ثبتی |
روش‌های استعلام اعتبار و پیگیری خطاها
اگر گمان می‌کنید واجد شرایط دریافت کالابرگ کودکان یا طرح یسنا هستید اما حساب شما شارژ نشده است، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:
- کد دستوری USSD: شماره‌گیری کد دستوری
*500*1463#جهت بررسی مانده اعتبار. - اپلیکیشن موبایلی: نصب برنامه‌های کاربردی «شما» یا اپلیکیشن «شمیم» (شبکه ملی یارانه‌های متمرکز).
- سامانه جامع حمایت: مراجعه به آدرس
hemayat.sfara.irیاhemayat.mcls.gov.ir. توجه داشته باشید که ورود به سامانه حمایت بر اساس آخرین نوبت‌بندی کدهای ملی انجام می‌شود. - مرکز پاسخگویی تلفنی: تماس با شماره پشتیبانی مرکزی ۰۲۱۶۳۶۹ (پاسخگویی از ۸ صبح تا ۲۴ شب).
لیست اقلام مجاز و قوانین خرید کالابرگ
اعتبار تخصیص‌یافته به کالابرگ کودکان و طرح یسنا منحصراً برای خرید اقلام اساسی سلامت‌محور تعریف شده است. این سبد ۱۶ قلمی شامل موارد زیر است:
- لبنیات: شیر پاستوریزه کم‌چرب، ماست و پنیر سنتی/پاستوریزه
- پروتئین: گوشت مرغ، گوشت گوساله و تخم‌مرغ
- خواربار و غلات: برنج ایرانی، ماکارونی، روغن مایع خوراکی، حبوبات (عدس، لوبیا، نخود) و قند و شکر
- اقلام ویژه کودکان و مادران: پوشک بچه‌گانه، شوینده‌های ملایم، خرما و سبزیجات تازه
مهلت استفاده از اعتبار هر دوره معمولاً یک ماه است و در صورت عدم خرید در موعد مقرر، اعتبار سوخت شده یا به دوره بعد منتقل نمی‌شود (بسته به دستورالعمل‌های جاری بانک عامل).
نتیجه‌گیری: سرمایه‌گذاری بر روی سلامت نسل آینده
طرح‌های حمایتی نظیر کالابرگ کودکان، طرح یسنا و کارت امید مادر گامی بلند در جهت تأمین امنیت غذایی و کاهش آسیب‌های ناشی از نوسانات اقتصادی برای خانوارهای کم‌برخوردار و نوزادان است. آگاهی از نحوه پایش بهداشتی کودکان، پیگیری از طریق سامانه‌های رسمی و استفاده درست از سبد اقلام مجاز، بیشترین بازدهی را برای سلامت خانواده به همراه خواهد داشت.
پرسش‌های متداول تخصصی
۱. آیا طرح یسنا برای تمامی مادران باردار سراسر کشور فعال است؟
خیر؛ این طرح مختص مادران باردار یا دارای کودک زیر ۲ سال در دهک‌های اول تا پنجم درآمدی است که به صورت استانی و مرحله‌ای توسط وزارت رفاه فعال می‌شود.
۲. چطور بفهمیم کودک ما مشمول طرح سوءتغذیه شده است؟
باید به پایگاه سلامت یا خانه بهداشت محل سکونت خود مراجعه کنید تا وضعیت رشد کودک بر اساس نمودارهای استاندار جهانی پایش و ثبت شود.
۳. آیا مبلغ کالابرگ کودکان قابل برداشت از خودپرداز است؟
خیر، این اعتبار کاملاً غیرنقدی بوده و صرفاً جهت خرید اقلام غذایی و بهداشتی مصوب از طریق کارت بانکی سرپرست خانوار در فروشگاه‌های متصل قابل استفاده است.
۴. چرا با وجود قرار داشتن در دهک پایین، کالابرگ یسنا واریز نشده است؟
ممکن است ظرفیت تخصیص بودجه دوره‌ای، به‌روزرسانی اطلاعات حساب یا عدم تطابق کدملی در سامانه بهداشت عامل تاخیر باشد. می‌توانید از طریق سامانه حمایت پیگیری کنید.
۵. مهلت استفاده از اعتبار کالابرگ کودکان چقدر است؟
به طور معمول اعتبار هر ماه تا پایان همان ماه معتبر است و باید پیش از شارژ دوره بعدی مصرف شود.
۶. آیا کارت امید مادر با یارانه نقدی عادی ادغام می‌شود؟
خیر؛ کارت امید مادر طرحی جداگانه با اعتبار مستقل ۲ میلیون تومانی است که ویژه متولدین سال ۱۴۰۵ به حساب مادر واریز می‌شود.
۷. برای رفع مشکل عدم واریزی کالابرگ کودکان به کدام سایت مراجعه کنیم؟
سایت رسمی hemayat.sfara.ir یا پورتال وزارت رفاه معتبرترین مرجع ثبت اعتراض و درخواست بررسی است.
۸. آیا خرید اقلام غیر از لیست ۱۶ تایی با کالابرگ امکان‌پذیر است؟
خیر، سیستم فروشگاهی دستگاه‌های کارتخوان متصل به طرح، فقط خرید اقلام مصوب وزارت بهداشت (لبنیات، پروتئین، خواربار و پوشک) را از محل اعتبار کالابرگ کسر می‌کند.
۹. آیا پدر خانوار می‌تواند خرید را انجام دهد؟
بله، خرید با کارت بانکی هر یک از اعضای خانوار (ترجیحاً سرپرست یا مادر) که حساب یارانه به آن متصل است، در فروشگاه‌های مجاز (مانند رفاه، افق کوروش، اتکا و…) میسر است.
۱۰. آیا اتباع خارجی مقیم ایران نیز مشمول کالابرگ کودکان می‌شوند؟
طرح‌های عمومی کالابرگ و یسنا معمولاً مختص خانوارهای دارای کد ملی ایرانی و ثبت‌شده در سامانه یارانه هستند، مگر در قالب طرح‌های خاص حمایتی نهادهای بین‌المللی با همکاری هلال‌احمر.
