تاریخ دقیق روز بزرگداشت شمس تبریزی در سال ۱۴۰۵
برای اطلاع از تاریخ این مناسبت در تقویمهای مختلف، میتوانید به جدول زیر مراجعه کنید:
| نوع تقویم | تاریخ |
|---|---|
| تقویم شمسی | دوشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ |
| تقویم قمری | ۱۷ ربیعالثانی ۱۴۴۸ |
| تقویم میلادی | ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ |
علت نامگذاری روز بزرگداشت شمس تبریزی
شورای عالی انقلاب فرهنگی از سال ۱۳۹۴ تصمیم گرفت تا روز هفتم مهرماه را به نام شمس تبریزی، عارف برجسته و مرشد مولانا، در تقویم رسمی ایران ثبت کند. این نامگذاری با هدف تجلیل از جایگاه عرفانی شمس و پیوند او با مولانا انجام شد. جالب اینجاست که روز هشتم مهرماه به نام «بزرگداشت مولانا» نامیده شده و قرار گرفتن روز شمس در روز قبل از آن، نمادی از نقش او به عنوان استاد و راهنمای معنوی مولاناست.
شمس تبریزی کیست؟ خلاصه زندگینامه
شمسالدین محمد بن علی بن ملک داد تبریزی، عارف و شاعر پرآوازه، در سال ۵۸۲ هجری قمری در تبریز متولد شد. او شخصیتی چندبعدی داشت و علاوه بر عرفان، در علومی چون ریاضیات نیز تبحر داشت. او جهانگردی بسیار بود و در جستجوی همسخنی در میان اهل عرفان، مسیرهای طولانی را طی کرد تا در نهایت در قونیه با مولانا دیدار کرد.
ملاقات شمس تبریزی و مولانا که حدود سال ۶۴۲ هجری قمری (۱۲۴۴ میلادی) و در زمان پادشاهی غیاثالدین کیخسرو دوم سلجوقی رخ داد، نقطه عطفی در زندگی مولانا بود. این دیدار آتشی در جان مولانا افکند که نتیجه آن خلق آثار بیبدیل عرفانی و تغییری شگرف در جهانبینی این شاعر بزرگ بود.
ازدواج شمس تبریزی با کیمیا خاتون
شمس تبریزی در مدتی که در قونیه حضور داشت، با کیمیا خاتون که دخترخوانده مولانا بود، ازدواج کرد. نکته قابل توجه در این ازدواج، اختلاف سنی قابل ملاحظه آنها بود؛ کیمیا خاتون حدود ۳۵ سال از شمس جوانتر بود. طبق برخی روایتها، حاصل این ازدواج فرزندی به نام «حجیب شکربر» بوده است.
سرنوشت و علت مرگ کیمیا خاتون
در مورد مرگ کیمیا خاتون روایتهای متفاوتی وجود دارد. احمد افلاکی در کتاب «مناقبالعارفین» مینویسد که او پس از بازگشت از تفریح با زنان، دچار درد شدید گردن و بیحرکتی شد و سه روز بعد درگذشت. با این حال، منابع تاریخی معتبر شواهد کافی برای تأیید جزئیات این روایت ارائه نمیدهند، لذا بهتر است علت مرگ کیمیا خاتون را موضوعی نامعلوم و در هالهای از ابهام در نظر بگیریم.
سرنوشت شمس تبریزی؛ کشته شدن یا هجرت؟
در مورد پایان عمر و سرنوشت شمس تبریزی، روایت قطعی و یکدستی وجود ندارد که مورد اتفاق نظر همگان باشد. دو روایت اصلی درباره او وجود دارد:
- روایت کشته شدن: برخی منابع تاریخی مدعی هستند که شمس تبریزی به دلیل حسادت اطرافیان مولانا و برخی شاگردان او، به قتل رسیده است. حتی در برخی روایاتِ نه چندان معتبر، نام علاءالدین فرزند مولانا به عنوان عامل این رویداد مطرح شده است.
- روایت هجرت: در مقابل، روایتهای دیگری تأکید دارند که شمس از فضای حسادتآلود قونیه خسته شد و برای همیشه آنجا را ترک کرد. طبق این دیدگاه، او قونیه را به مقصد نامعلومی ترک کرده و پس از آن دیگر هیچ خبر قطعی از محل زندگی یا وفات او به دست نیامد.
به همین دلیل است که آرامگاه دقیق شمس تبریزی همچنان مورد بحث است و محل مشخصی برای آن مورد تأیید کامل مورخان نیست.
آرامگاه شمس تبریزی کجاست؟
آرامگاه منسوب به مولانا در شهر خوی، استان آذربایجان غربی قرار دارد. این مجموعه که با نام آرامگاه و مناره مولانا شناخته میشود، از مکانهای تاریخی و فرهنگی خوی است و هر سال علاقهمندان به آثار شمس تبریزی از آن بازدید میکنند.
سوالات متداول درباره روز بزرگداشت شمس تبریزی
۱. روز بزرگداشت شمس تبریزی در تقویم ۱۴۰۵ چه تاریخی است؟
این روز در تقویم شمسی برابر با دوشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ است.
۲. چرا روز هفتم مهر برای بزرگداشت شمس انتخاب شده است؟
با تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی، به دلیل جایگاه استاد و مریدی شمس و مولانا، روز ۷ مهر برای شمس و روز ۸ مهر قونیه را به مقصد نامعلومی ترک کرده و پس از آن دیگر هیچ خبر قطعی از محل زندگی یا وفات او به دست نیامد.
به همین دلیل است که آرامگاه دقیق شمس تبریزی همچنان مورد بحث است و محل مشخصی برای آن مورد تأیید کامل مورخان نیست.
سوالات متداول درباره روز بزرگداشت شمس تبریزی
۱. روز بزرگداشت شمس تبریزی در تقویم ۱۴۰۵ چه تاریخی است؟
این روز در تقویم شمسی برابر با دوشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ است.
۲. چرا روز هفتم مهر برای بزرگداشت شمس انتخاب شده است؟
با تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی، به دلیل جایگاه استاد و مریدی شمس و مولانا، روز ۷ مهر برای شمس و روز ۸ مهر برای مولانا نامگذاری شده است.
۳. دیدار شمس و مولانا در چه دورانی اتفاق افتاد؟
این دیدار تاریخی حدود سال ۶۴۲ هجری قمری در زمان پادشاهی غیاثالدین کیخسرو دوم سلجوقی در قونیه رخ داد.
۴. آیا شمس تبریزی ازدواج کرده بود؟
بله، او با کیمیا خاتون، دخترخوانده مولانا، ازدواج کرد.
۵. سرنوشت کیمیا خاتون چگونه بود؟
روایت دقیقی از مرگ او در دست نیست و ادعاهای موجود در برخی منابع قدیمی مانند مناقبالعارفین، از نظر تاریخی قطعی نیستند.
۶. علت مرگ شمس تبریزی چه بود؟
آرامگاه قطعی شمس تبریزی نامشخص است.
۱۰. از چه سالی روز شمس در تقویم ثبت شد؟
نامگذاری روز شمس تبریزی در تقویم رسمی کشور از سال ۱۳۹۴ آغاز شد.
نتیجهگیری
روز بزرگداشت شمس تبریزی در ۷ مهرماه، فرصتی برای بازخوانی اندیشههای یکی از بزرگترین عارفان تاریخ ایران است. اگرچه ابهامات زیادی درباره سالهای پایانی زندگی، مرگ و آرامگاه او وجود دارد، اما تأثیر شگرف او بر شخصیت مولانا و ادبیات عرفانی ایران غیرقابل انکار است. بررسی این مناسبت ما را با ابعاد پیچیده زندگی عارفانی آشنا میکند که خود را در مسیر حق فدا کردند.
