جهان سوم یعنی چه؟
اصطلاح «جهان سوم» در دوران جنگ سرد رایج شد و به کشورهایی گفته میشد که نه در بلوک غرب قرار داشتند و نه در بلوک شرق. اما در طول زمان، این واژه بیشتر به کشورهایی اطلاق شد که از نظر اقتصادی، صنعتی و زیرساختی در سطح پایینتری نسبت به کشورهای توسعهیافته قرار داشتند. امروزه این اصطلاح از نظر علمی و رسمی کمتر استفاده میشود، زیرا بار دقیق و طبقهبندی استانداردی ندارد.
آیا «جهان سوم» اصطلاح دقیقی است؟
خیر. در ادبیات جدید اقتصادی و توسعه، این اصطلاح مبهم و تا حدی قدیمی محسوب میشود. بهجای آن، واژههایی مانند:
- ج
- کشورهای کمتر توسعهیافته
- کشورهای کمدرآمد
- جنوب جهانی
بهکار میروند. این دستهبندیها بسته به معیار سازمانهای مختلف مانند سازمان ملل، بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول متفاوت هستند.
لیست کشورهای جهان سوم
اگر منظور از این اصطلاح، کشورهایی با سطح توسعه پایینتر یا کشورهای کمتر توسعهیافته باشد، فهرست رایج و بهروز سازمان ملل برای Least Developed Countries (LDCs) شامل کشورهای زیر است:
فهرست کشورها
- افغانستان
- آنگولا
- بنگلادش
- بنین
- بورکینافاسو
- بوروندی
- کامبوج
- جمهوری آفریقای مرکزی
- چاد
- کومور
- جمهوری دموکراتیک کنگو
- جیبوتی
- اریتره
- اتیوپی
- گامبیا
- گینه
- گینه بیسائو
- هائیتی
- کیریباتی
- لائوس
- لسوتو
- لیبریا
- ماداگاسکار
- مالاوی
- مالی
- موریتانی
- موزامبیک
- میانمار
- نپال
- نیجر
- رواندا
- سائوتومه و پرنسیپ
- سنگال
- سیرالئون
- جزایر سلیمان
- سومالی
- سودان جنوبی
- سودان
- تیمور شرقی
- توگو
- تووالو
- اوگاندا
- تانزانیا
- یمن
- زامبیا
بیشتر بخوانید؛
لیست کامل پایتخت کشورهای جهان به ترتیب الفبا و تفکیک قاره
تفاوت جهان سوم با کشورهای در حال توسعه چیست؟
این اصطلاح یک اصطلاح تاریخی و غیررسمی است، اما «کشورهای در حال توسعه» یک واژه کلیتر برای کشورهایی است که در مسیر رشد اقتصادی، صنعتی و اجتماعی قرار دارند. برخی از این کشورها ممکن است وضعیت اقتصادی بهتری نسبت به کشورهای کمتر توسعهیافته داشته باشند. بنابراین همه کشورهای در حال توسعه لزوماً جهان سوم یا کمتر توسعهیافته محسوب نمیشوند.
چرا این اصطلاح کمتر استفاده میشود؟
چون این واژه ممکن است دقیق نباشد و برداشت منفی یا تحقیرآمیز ایجاد کند. به همین دلیل در گزارشهای رسمی بینالمللی، بیشتر از شاخصهای دقیقتری مثل درآمد سرانه، سطح آموزش، امید به زندگی، زیرساختها و شاخص توسعه انسانی (HDI) استفاده میشود.
آیا ایران جزو جهان سوم است؟
در ادبیات رسمی، ایران معمولاً با چنین عنوانی طبقهبندی نمیشود. ایران در دسته کشورهای با درآمد متوسط قرار میگیرد و بهعنوان یک اقتصاد در حال توسعه شناخته میشود. بنابراین استفاده از این اصطلاح برای ایران از نظر علمی دقیق نیست.
نتیجهگیری
اگر میخواهیم درباره وضعیت توسعه کشورها بهصورت علمی صحبت کنیم، باید از واژههای دقیقتر و بهروزتر استفاده کنیم. این اصطلاح دیگر یک اصطلاح رسمی نیست و بهتر است به جای آن، از طبقهبندیهای معتبر بینالمللی بهره ببریم. با این حال، اگر منظور شما کشورهای کمتوسعه یا کمتر توسعهیافته باشد، فهرست بالا بهعنوان نزدیکترین پاسخ قابل استفاده است.
سوالات متداول
1. جهان سوم یعنی چه؟
این اصطلاح اصطلاحی قدیمی است که قبلاً برای کشورهایی با توسعه کمتر یا در جایگاه سیاسی خاص به کار میرفت.
2. آیا جهان سوم اصطلاح رسمی است؟
خیر، امروزه این اصطلاح رسمی نیست و در اسناد بینالمللی کمتر استفاده میشود.
3. به جای جهان سوم از چه اصطلاحی استفاده میشود؟
اصطلاحاتی مانند کشورهای کمتر توسعهیافته، کشورهای در حال توسعه و جنوب جهانی رایجتر هستند.
4. چند کشور جزو کمتر توسعهیافتهها هستند؟
بر اساس فهرست سازمان ملل، 45 کشور در این دسته قرار میگیرند.
5. آیا همه کشورهای در حال توسعه جهان سوم هستند؟
خیر، همه کشورهای در حال توسعه لزوماً جزو جهان سوم یا کمتر توسعهیافته محسوب نمیشوند.
6. آیا ایران جهان سوم است؟
خیر، ایران معمولاً در دسته کشورهای با درآمد متوسط و در حال توسعه قرار میگیرد.
7. چرا استفاده از واژه جهان سوم مناسب نیست؟
چون ممکن است دقیق نباشد و بار منفی یا تحقیرآمیز داشته باشد.
8. لیست کشورهای در حال توسعه بر چه اساسی تعیین میشود؟
بسته به معیارها، معمولاً بر اساس شاخصهای توسعه، درآمد، آموزش و زیرساختها دستهبندی میشوند.
9. آیا این لیست ثابت است؟
خیر، با تغییر وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشورها، این فهرست ممکن است تغییر کند.
10. کدام سازمانها از این طبقهبندی استفاده میکنند؟
سازمان ملل، بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول از طبقهبندیهای رسمی و بهروزتر استفاده میکنند.
