شرایط اجتماعی قبل از مبعث حضرت محمد (ص)
نیاز به یک رهبر الهی
بشریت با تمام پیشرفتهای مادی، از نظر معنوی تهی شده بود. ادیان آسمانی قبلی تحریف شده بودند و دیگر پاسخگوی نیازهای روحی انسان نبودند. در این شرایط، حکمت خداوند ایجاب میکرد که پیامبری برگزیده شود تا با کتابی آسانی و شریعتی کامل، گره از کار بشر بگشاید. مبعث حضرت محمد (ص) پاسخی به این نیاز حیاتی بشر بود.
واقعه غار حراء و نزول وحی
حضرت محمد (ص) پیش از بعثت، به دلیل پاکدامنی و اخلاق نیکو، لقب “امین” را داشتند و اغلب برای تفکر و عبادت به غار حراء در کوه نور میرفتند. در روزی از ماه رمضان، فرشته وحی، جبرئیل (ع)، در حالی که به صورت یک انسان آمد، با پیامبر (ص) صحبت کرد و فرمود: “بخوان”. پیامبر فرمودند: “من نمیخوانم”. فرشته آنقدر فشار آورد که پیامبر (ص) از خود بیخود شدند و سپس آیات ابتدایی سوره علق بر ایشان نازل شد: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ * اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ…». این آغاز مبعث حضرت محمد (ص) و آغاز رسالت بزرگ ایشان بود.
اولین ایمانآورندگان
پس از بازگشت پیامبر (ص) از غار وحشتزده، حضرت خدیجه (س) همسر بزرگوار ایشان، با ایمان کامل و آرامش بخشیدن به پیامبر، اولین کسی بود که به اسلام گروید. حضرت علی (ع) نیز اولین مردی بود که ایمان آورد. این ایمان اولیه، پایههای دین اسلام را بنا نهاد.
پیامهای اصلی بعثت پیامبر اسلام
مبعث حضرت محمد (ص) تنها یک رویداد تاریخی نبود، بلکه حمل پیامی جامع برای سعادت بشر بود. پیامبر اسلام (ص) با شعار “توحید” و “اخلاق” آمدند تا انسانها را از بندگی بتها و هوسها رها کنند.
توحید و عدالت
هسته مرکزی دعوت پیامبر (ص)، توحید خداوند بود. ایشان انسانها را به پرستش یگانه خالق دعوت کردند و بتپرستی را که عامل اصلی انحطاط اخلاقی بود، رد کردند. در کنار توحید، برقراری عدالت اجتماعی و دفاع از مستضعفان از دیگر اصول مهم رسالت ایشان بود.
اخلاق و کرامت انسانی
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: “بُعثتُ لِاُتَمِّمَ مَکارِمَ الاَخلاق” (برای تکمیل مکارم اخلاق مبعوث شدم). مبعث حضرت محمد (ص) تأکید بر کرامت انسانی، احترام به والدین، همسایهداری، صداقت و امانتداری داشت. اسلام حقوق زنان، یتیمان و بردگان را احیا کرد و به آنها جایگاه واقعیشان را بازگرداند.
تأثیر مبعث بر تاریخ و تمدن
ظهور اسلام و مبعث حضرت محمد (ص) تحولی عظیم در تاریخ جهان ایجاد کرد. تمدنسازی اسلامی که در پی آن شکل گرفت، باعث پیشرفت علم، فلسفه، هنر و پزشکی شد. از دل این فرهنگ، دانشمندانی برخاستند که پایههای علم مدرن را بنا نهادند. وحدت و برادری که اسلام میان قبایل متخاصم عرب ایجاد کرد، نمونهای بینظیر از قدرت دین در اصلاح جامعه است.
جشن مبعث در ایران اسلامی
در جمهوری اسلامی ایران، مبعث حضرت محمد (ص) به عنوان یک عید بزرگ مذهبی و تعطیل رسمی گرامی داشته میشود. مردم ایران در این روز با برگزاری مراسم جشن، قرائت قرآن، مدیحهسرایی و سخنرانیهای مذهبی، شکرگزاری این نعمت الهی را به جا میآورند. رسانهها و نهادهای فرهنگی نیز برنامههای ویژهای برای تبیین ابعاد فرهنگی و سیاسی این واقعه تدارک میبینند.
سوالات متداول کاربران
مبعث دقیقاً چه روزی است؟
اکثر علما معتقدند که مبعث حضرت محمد (ص) در روز ۲۷ ربیعالاول رخ داده است، هرچند برخی روزهای دیگری مانند ۱۷ ربیعالاول را نیز ذکر کردهاند.
سن پیامبر (ص) در زمان مبعث چقدر بود؟
حضرت محمد (ص) در زمان نزول اولین وحی در غار حراء، ۴۰ ساله بودند.
اولین سوره نازل شده کدام است؟
اولین سورهای که بر پیامبر (ص) نازل شد، سوره “علق” است که با آیه “اقرا باسم ربک” آغاز میگردد.
چرا به این روز مبعث میگویند؟
واژه مبعث از ریشه “بعث” به معنای برانگیختن و فرستادن است. این روز به این دلیل نامیده میشود که خداوند پیامبر خود را به رسالت برانگیخت و فرستاد.
هدف اصلی از بعثت پیامبر اسلام چه بود؟
هدف اصلی هدایت بشر به سوی توحید، تکمیل اخلاق نیکو، اقامه عدالت و نجات انسانها از ظلمت و جهل بود.
آیا قبل از بعثت نیز پیامبر (ص) معجزاتی داشتند؟
پیش از بعثت نیز نشانههایی از مقام والای پیامبر (ص) مانند امنیت در غار حراء و سایه نداشتن در زیر آفتاب برای ایشان وجود داشت، اما معجزات آشکار پس از بعثت آغاز شدند.
نقش حضرت خدیجه در مبعث چه بود؟
حضرت خدیجه (س) با ایمان آوردن به پیامبر (ص) و حمایت عاطفی و مالی، نقشی کلیدی در آرامش دل پیامبر و تثبیت دعوت اسلام در روزهای اولیه داشت.
تفاوت بعثت با سایر ادیان چیست؟
اسلام دین جامعی است که با بعثت پیامبر خاتم (ص) تکمیل شد و خداوند تضمین کرده است که قرآن از تحریف مصون بماند، برخلاف برخی کتب آسانی قبلی.
چرا مبعث برای مسلمانان مهم است؟
زیرا آغاز هدایت الهی و نقطه عطفی در تاریخ بشر است که با آن، نور توحید جایگزین تاریکی جاهلیت شد.
آیا غیرمسلمانان نیز به اهمیت پیامبر اسلام (ص) اعتراف دارند؟
بسیاری از محققان و اندیشمندان غیرمسلمان در جهان، پیامبر اسلام (ص) را به عنوان یکی از بزرگترین شخصیتهای تاریخ و تأثیرگذارترین رهبران بشری میشناسند.
نتیجهگیری
مبعث حضرت محمد (ص) دریچهای از رحمت الهی به سوی بشریت بود که مسیر سعادت و کمال را برای همگان روشن ساخت. این واقعه بزرگ به ما یادآوری میکند که در تاریکیهای جهل و ظلم، همواره امید به روشنایی وجود دارد. پیام توحید، اخلاق و عدالتی که با بعثت پیامبر اکرم (ص) آغاز شد، همچنان راهنمای انسانهای آزاده در سراسر جهان است. گرامیداشت این روز، تجدید میثاق با آرمانهای بلند اسلام و تلاش برای پیادهسازی سیره پیامبر (ص) در زندگی فردی و اجتماعی است.
