دو عامل اصلی: ریسکهای منطقهای و جهش اونس طلا
بهنام میرزایی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا، درباره وضعیت کنونی بازار اظهار کرد: سقوط بازار سرمایه در روزهای اخیر زمینه قبلی داشت. شاخص بازار طی ۴ ماه رشد ۸۰ درصدی را تجربه کرده بود و طبیعتاً هر رشد تند و تیزی، اصلاحات سنگینی را در پی دارد.
اما عوامل محرک اخیر متفاوت هستند. میرزایی معتقد است که چرا بورس ریخت را باید در دو عامل کلیدی جستجو کرد: اول تهدیدات اخیر ترامپ و برگزاری رزمایش مشترک آمریکا با کشورهای منطقه که بر دیدگاه سهامداران تأثیر منفی گذاشت، و دوم رشد قیمت انس جهانی طلا که با عبور از سد ۵ هزار دلار و رسیدن به دامنه ۵.۲ هزار دلاری، جریان نقدینگی را به سمت طلا کشاند.
تأثیر منفی اصلاحات ارزی بر سودآوری شرکتها
یکی دیگر از دلایل مهم ریزش، تغییر و تحولات مدیریتی در بانک مرکزی و تغییر شیوه سیاستگذاری ارزی بود. با تکنرخی شدن ارز، رشد قیمت دلار در بازار آزاد متوقف شده و به ثبات نسبی رسیده است. اما نکته حائز اهمیت برای بورس، کاهش قیمت دلار توافقی است. دلار توافقی که به شدت روی سودآوری شرکتهای بورسی مؤثر است، از محدوده ۱۳۱ هزار تومان به حدود ۱۲۲ هزار تومان برگشت. این کاهش قیمت، اثر مستقیمی بر صورتهای مالی ماهانه شرکتها دارد و سهامداران نگران بودند که روند کاهشی دلار توافقی ادامه یابد.
غیبت حقوقیها و تشکیل صفهای فروش
بخش قابل توجهی از فشار فروش فعلی ناشی از رفتار سهامداران حقوقی است. در هفتههای گذشته، اگر حقیقیها به سمت صفوف فروش میرفتند، حقوقیها با خریدهای خود مانع از ریزش میشدند. اما در شرایط فعلی، عدم خریدهای بهموقع حقوقیها در ابتدای ریزش و افزایش عرضه از سوی حقیقیها باعث شد تا صفهای فروش طولانیتر شوند و به حداکثر خود برسند. این عدم همکاری حقوقیها یکی از پاسخهای کلیدی به پرسش چرا بورس ریخت در روزهای اخیر است.
آینده بازار سرمایه؛ تاریک نیست
با وجود شرایط فعلی، کارشناسان چشمانداز بازار را منفی نمیبینند. میرزایی تأکید میکند که این دوره، یک دوره هیجانی و گذار است. مشابه این رفتار را در دوره پساجنگ نیز شاهد بودیم که شاخص از ۳.۲ میلیون واحد ریزش کرد و دوباره به سرعت بازگشت. به نظر میرسد در این دوره هم همین اتفاق در مقیاسی کوچکتر رخ خواهد داد و بازار مجدداً به روند صعودی خود ادامه خواهد داد.
میوه شیرین جراحی ارزی برای تولید
نباید فراموش کرد که جراحی اقتصادی دولت در زمینه تکنرخی کردن ارز، در بلندمدت میوه شیرینی برای بخش تولید خواهد داشت. بازار سرمایه که در ماه گذشته از این فرآیند استقبال کرد، بار دیگر طی هفتههای آتی به ریل پیشرفت برمیگردد و شرکتهای بورسی سوددهی بیشتری خواهند داشت. پیشبینی میشود شاخص کل بعد از یک استراحت در محدوده زیر ۴ میلیون واحد، دوباره صعودی شود و تا پایان سال احتمال دستیابی به مرز ۵ میلیون واحد وجود دارد.
ضرورت ورود صندوقهای توسعه و تثبیت
برای کنترل شرایط هیجانی فعلی، کارشناسان پیشنهاد میکنند که صندوق توسعه بازار سرمایه و صندوق تثبیت بازار سرمایه وارد عمل شوند. ورود مؤثر این دو صندوق میتواند مانند دوره پساجنگ، فاصلهای از شرایط پَنیک و هیجان ایجاد کند. سهامداران باید بدانند که اتفاق بنیادینی برای شرکتها رخ نداده و صفهای فروش سنگین، اتفاق ماندگاری نیست.
سوالات متداول کاربران درباره ریزش بورس
چرا بورس امروز ریخت؟
ریزش اخیر بورس ناشی از ترکیبی از عوامل از جمله توقف اثر اصلاحات ارزی، کاهش قیمت دلار توافقی، رشد جهانی اونس طلا و ریسکهای ژئوپلیتیک منطقه است.
آیا روند نزولی بورس ادامه خواهد داشت؟
کارشناسان معتقدند این روند نزولی موقت است و پس از یک استراحت کوتاه و اصلاح قیمتها، بازار بار دیگر به روند صعودی خود بازخواهد گشت.
دلایل اصلی افت شاخص کل بورس چه بود؟
دلیل اصلی، کاهش سودآوری شرکتها به دلیل افت دلار توافقی (از ۱۳۱ به ۱۲۲ هزار تومان) و جذابیت بالاتر بازار طلا در سطح جهانی بود.
چرا سهامداران حقوقی صفهای فروش را جمع نمیکنند؟
در هفته جاری غیبت حقوقیها مشهود بود و عدم خرید بهموقع آنها در ابتدای ریزش باعث شد صفهای فروش طولانیتر و شدیدتر شوند.
تکنرخی شدن ارز چه تأثیری بر بورس داشت؟
تکنرخی شدن ارز باعث ثبات در بازار آزاد شد اما کاهش دلار توافقی را به همراه داشت که نگرانیهایی درباره کاهش سودآوری شرکتهای صادراتی و بورسی ایجاد کرد.
آینده بازار سرمایه تا پایان سال چگونه است؟
پیشبینی میشود شاخص کل پس از اصلاح، دوباره صعودی شود و احتمال دستیابی به مرز ۵ میلیون واحد تا پایان سال وجود دارد.
آیا سهامداران باید سهام خود را بفروشند؟
کارشناسان توصیه میکنند تصمیمات هیجانی گرفته نشود. این اصلاح قیمت فرصتی برای ورود مجدد است و شرکتها از نظر بنیادی دچار مشکل نشدهاند.
رشد اونس طلا چگونه بر بورس تأثیر گذاشت؟
رشد اونس طلا و عبور آن از ۵ هزار دلار باعث شد بخشی از نقدینگی از بورس خارج شده و به سمت بازار طلا برود.
صندوق تثبیت چه نقشی در بازار دارد؟
صندوق تثبیت میتواند با خرید سهام و جمعآوری صفهای فروش، به کنترل هیجانات بازار و بازگشت ثبات کمک کند.
آیا جراحی ارزی دولت برای بورس مفید است؟
بله، در بلندمدت این جراحی اقتصادی میوه شیرینی برای بخش تولید خواهد داشت و سودآوری شرکتهای بورسی را افزایش میدهد.
نتیجهگیری
در مجموع، پاسخ به سوال چرا بورس ریخت را باید در تلاقی عوامل داخلی و خارجی جستجو کرد. اگرچه اصلاحات ارزی و ریسکهای منطقهای در کوتاهمدت بازار را به چالش کشیده و باعث ایجاد صفهای فروش شدهاند، اما بنیانهای اقتصاد ایران و شرکتهای تولیدی سالم است. سهامداران باید از تصمیمات هیجانی پرهیز کنند و با دید بلندمدت به بازار نگاه کنند. انتظار میرود با ورود ابزارهای حمایتی و تثبیت شرایط، بازار سرمایه بار دیگر مسیر صعودی خود را طی کند و به اهداف پیشبینی شده در پایان سال دست یابد.
