تجربه جهانی؛ از پاداش های میلیاردی تا گزارش های ناشناس
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بررسی تجربه ۱۰ کشور موفق، ویژگی های سامانه های کارآمد را برشمرد. به گفته او، کره جنوبی با راه اندازی سامانه «ای-پیپل» (e-People) توانسته است با استفاده از هوش مصنوعی گزارش ها را غربالگری کند و برای شهروندانی که گزارش صحیح فساد می دهند، تا ۲ میلیارد وون پاداش در نظر گرفته است.
همچنین سنگاپور با سامانه CPIB که از سال ۱۹۵۲ فعال است، به صورت ۲۴ ساعته گزارش دریافت می کند و ۹۷ درصد پرونده های آن منجر به محکومیت می شود. در اتحادیه اروپا نیز سامانه OLAF تنها در سال ۲۰۲۴ توانسته است به بازگشت ۸۷۱ میلیون یورو منابع مالی کمک کند.
وضعیت ایران؛ سردرگمی در میان انبوه سامانه ها
مدنی با انتقاد از تعدد کانال های ارتباطی در ایران گفت: «وجود سامانه هایی نظیر ۱۵۸۰ (دادگستری)، ۲۰۱۷ (حراست ها)، ۱۹۷ (فراجا) و ۱۲۴ (صمت)، باعث سردرگمی مردم شده است. این کانال ها عمدتا یک طرفه و تلفنی هستند.»
در این میان، سامانه فواد با شماره ۱۲۸ به عنوان یک درگاه یکپارچه معرفی شده است که باید بر اساس شاخص های جهانی ارزیابی و تقویت شود.
۱۰ شاخص ارزیابی سامانه فواد؛ نقاط ضعف و قوت
علی مدنی ۱۰ شاخص شامل: دسترس پذیری، سطح فناوری، ناشناس بودن، اتصال به نهاد اجرا، سرعت پاسخ، پوشش جغرافیایی، شفافیت، آگاهی عمومی، اثرگذاری و بلوغ نهادی را برای سنجش سامانه فواد معرفی کرد و نتایج زیر را ارائه داد:
۱. ضعف در دسترس پذیری و فناوری
تنها راه ارتباطی مردم با سامانه فواد خط تلفن ۱۲۸ است. مدنی تاکید کرد: «فقط شماره تلفن کافی نیست. سازمان اداری و استخدامی باید اپلیکیشن و بات های هوشمند ایجاد کند. در حال حاضر اتصال به اپراتور انسانی و محدودیت ساعات اداری، یک نقص جدی است.»
۲. جای خالی گزارش های ناشناس و پاداش
برخلاف تجربه موفق اندونزی و کره جنوبی، در سامانه فواد امکان ثبت گزارش ناشناس وجود ندارد و همین امر ترس از افشای هویت را در پی دارد. همچنین هیچ سیستم پاداش دهی برای سوت زنی (افشاگری) تعریف نشده است.
۳. پوشش جغرافیایی محدود
این سامانه فعلا فقط در سه استان تهران، البرز و قزوین فعال است و مردم این مناطق نیز شناخت کافی از آن ندارند.
جدول مقایسه سامانه فواد با نمونه های جهانی
برای درک بهتر فاصله موجود با استانداردها، جدول زیر مقایسه ای میان ایران و کشورهای پیشرو ارائه می دهد:
| شاخص | سامانه فواد (ایران) | نمونه موفق جهانی |
|---|---|---|
| کانال ارتباطی | فقط تلفن (۱۲۸) | اپلیکیشن، وب، چت بات (هند و کره) |
| فناوری پردازش | اپراتور انسانی | هوش مصنوعی (کره جنوبی) |
| امکان گزارش ناشناس | ندارد | دارد (اندونزی و هنگ کنگ) |
| سیستم پاداش | ندارد | پاداش نقدی بالا (کره جنوبی) |
| زمان پاسخگویی | نامشخص / ساعات اداری | ۷۲ ساعت (فیلیپین) |
سوالات متداول
شماره تماس سامانه فواد چیست؟
شهروندان می توانند برای گزارش تخلفات اداری با شماره ۱۲۸ تماس بگیرند.
سامانه فواد در کدام استان ها فعال است؟
در حال حاضر این سامانه به صورت آزمایشی در استان های تهران، البرز و قزوین راه اندازی شده است.
آیا گزارش دهی در سامانه فواد ناشناس است؟
خیر، یکی از نقاط ضعف فعلی سامانه فواد عدم امکان ثبت گزارش به صورت کاملا ناشناس است که نیاز به اصلاح دارد.
آیا اپلیکیشن فواد راه اندازی شده است؟
هنوز اپلیکیشن اختصاصی برای این سامانه وجود ندارد و تنها راه ارتباطی، تماس تلفنی با شماره ۱۲۸ است.
نتیجه گیری
اگرچه راه اندازی سامانه فواد گامی مثبت برای تمرکززدایی از سامانه های متعدد است، اما برای رسیدن به حکمرانی هوشمند، نیازمند تغییرات اساسی است. راه اندازی اپلیکیشن با رابط کاربری ساده، استفاده از هوش مصنوعی برای غربالگری گزارش ها، تضمین امنیت گزارش دهندگان و ملی شدن پوشش جغرافیایی، از الزاماتی است که باید در دستور کار سازمان اداری و استخدامی قرار گیرد. تنها در این صورت است که می توان به بازگشت اعتماد عمومی و کاهش فساد اداری امیدوار بود. برای پیگیری اخبار حوزه حکمرانی و اداری می توانید به وبسایت پرداد خبر مراجعه کنید.
