لیست جامع ماهواره های ایران؛ از «امید» و «سینا» تا منظومه «کوثر» + جدول وضعیت

نسل اول؛ آغاز راه با سینا و امید

داستان ماهواره های ایران با پروژه «مصباح ۱» در سال ۱۳۷۵ آغاز شد؛ پروژه ای که اگرچه به پرتاب نرسید و راهی موزه شد، اما سنگ بنای دانش فضایی کشور بود. اما نخستین حضور عملیاتی ایران در فضا با «سینا ۱» در سال ۱۳۸۴ رقم خورد که با کمک خارجی پرتاب شد.

پس از آن، دهه ۹۰ شاهد تلاش های بومی بود. ماهواره هایی مانند «رصد ۱»، «نوید» و «فجر» اگرچه عمر مداری کوتاهی داشتند، اما اثبات کردند که ایران توانایی ساخت و پرتاب مستقل را دارد. البته در این میان، پروژه هایی مانند «پیام» و «ظفر ۱» نیز با شکست در پرتاب مواجه شدند که تجربیات گرانبهایی را برای مهندسان فضایی به همراه داشت.

خانواده «نور» و ورود سپاه به عرصه فضا

فصل جدیدی از تاریخچه ماهواره های ایران با ورود نیروی هوافضای سپاه رقم خورد. پرتاب موفقیت آمیز سه گانه «نور ۱»، «نور ۲» و «نور ۳» بین سال های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲، ثبات و قابلیت اطمینان را به چرخه فضایی کشور تزریق کرد. این ماهواره ها با ماموریت های چندمنظوره و نظامی، تصاویر دقیقی از سطح زمین مخابره کردند.

۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴؛ دوران شکوفایی و پرتاب های متعدد

اوج فعالیت فضایی ایران در سه سال اخیر بوده است. سال ۱۴۰۲ با پرتاب موفق «خیام» (با همکاری روسیه)، «مهدا»، «ثریا» و نانو ماهواره های «کیهان ۲» و «هاتف ۱» همراه بود. اما سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ را باید نقطه عطف دانست.

در این دوره، بخش خصوصی با ماهواره های «کوثر» و «هدهد» تابوی انحصار دولتی را شکست. همچنین در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵)، شاهد موفقیت های چشمگیری بودیم:

• ناهید ۲: ماهواره مخابراتی که با موفقیت در مدار قرار گرفت.
• ظفر ۲: نسل جدید ماهواره دانشگاهی که سیگنال های خود را ارسال کرد.
• پایا (طلوع ۳): با دقت تصویربرداری ۵ متر که برای مدیریت منابع آب حیاتی است.
• کوثر ۱.۵: نسخه پیشرفته تر ماهواره بخش خصوصی با رزولوشن ۴ متر.

  

جدول کامل وضعیت ماهواره های ایران (به تفکیک سال)

برای بررسی دقیق تر سرنوشت پروژه های فضایی، جدول زیر تمامی ماهواره های ایران را از ابتدا تا امروز دسته بندی کرده است:

سوالات متداول؛ لیست تمام ماهواره های ایران که پرتاب شدند

اولین ماهواره ایران چه نام داشت؟

«سینا ۱» نخستین ماهواره عملیاتی ایران بود که در سال ۱۳۸۴ به فضا پرتاب شد، اما «امید» نخستین ماهواره ای بود که تماماً در داخل کشور ساخته و پرتاب شد.

جدیدترین ماهواره های ایران کدامند؟

در سال ۱۴۰۴ ماهواره های «کوثر ۱.۵»، «پایا» (طلوع ۳)، «ظفر ۲» و «ناهید ۲» با موفقیت در مدار قرار گرفته اند.

آیا بخش خصوصی هم ماهواره ساخته است؟

بله، ماهواره های «کوثر» و «هدهد» از شاهکارهای بخش خصوصی در لیست ماهواره های ایران هستند که با موفقیت پرتاب شده اند.

سرنوشت ماهواره مصباح چه شد؟

ماهواره مصباح ۱ که یکی از قدیمی ترین پروژه ها بود، به دلایل مختلف سیاسی و فنی هرگز پرتاب نشد و اکنون در موزه نگهداری می شود.

نتیجه گیری

مرور کارنامه ۳۰ ساله ماهواره های ایران نشان دهنده حرکتی پیوسته از «ساخت آزمایشگاهی» به سمت «تجاری سازی» است. اگر در دهه ۸۰ پرتاب یک ماهواره چند کیلویی آرزو بود، امروز در سال ۱۴۰۴ شاهد پرتاب همزمان چندین ماهواره و تثبیت فناوری در مدارهای بالاتر هستیم. ورود بخش خصوصی با ماهواره هایی نظیر هدهد و کوثر ۱.۵، نویدبخش آینده ای است که در آن فضا نه فقط یک افتخار ملی، بلکه بستری برای درآمدزایی و ارائه خدمات دیجیتال به مردم خواهد بود. برای پیگیری آخرین اخبار هوافضا می توانید به وبسایت پرداد خبر مراجعه کنید.