بارداری پوچ چیست؟
در پاسخ به سوال این عارضه چیست و چرا اتفاق میافتد؟ باید گفت که این حالت نوعی تومور خوشخیم (غیرسرطانی) است که از بافتهای بارداری منشأ میگیرد. در یک بارداری طبیعی، اسپرم و تخمک ترکیب شده و ژنومهای پدری و مادری به صورت مساوی در تشکیل جنین و جفت نقش دارند. اما در بارداری پوچ، یک خطای ژنتیکی در زمان لقاح رخ میدهد که باعث میشود بافت جفت به صورت کیستهای پر از مایع (شبیه انگور) رشد کند و جنین تشکیل نشود.
انواع بارداری پوچ
این عارضه به دو دسته اصلی تقسیم میشود:
۱. بارداری پوچ کامل (Complete Molar Pregnancy): در این نوع، هیچ بافت جنینی یا جفت تشکیل نمیشود. تمام بافت موجود غیرطبیعی است و هیچ نشانهای از جنین وجود ندارد.
۲. بارداری پوچ ناقص (Partial Molar Pregnancy): در این حالت، بافت غیرطبیعی و جنینی که دارای نقصهای شدید ژنتیکی است و قابلیت حیات ندارد، همزمان وجود دارند.
چرا بارداری پوچ اتفاق میافتد؟
علت اصلی این نوع بارداری چیست و چرا اتفاق میافتد؟، خطاهای ژنتیکی در زمان لقاح است. در بارداری پوچ کامل، یک یا دو اسپرم (که فاقد ژنوم مادری است) تخمک خالی را بارور میکنند. در بارداری پوچ ناقص، یک تخمک نرمال توسط دو اسپرم بارور میشود که منجر به ۶۹ کروموزوم به جای ۴۶ کروموزوم میشود. این خطاهای ژنتیکی تصادفی هستند و معمولاً ناشی از کار اشتباه والدین نیستند.
عوامل خطرساز
اگرچه این اتفاق تصادفی است، اما برخی عوامل خطر را افزایش میدهند:
- سن مادر (زنان زیر ۲۰ سال یا بالای ۳۵ سال)
- سابقه قبلی بارداری پوچ
- کمبود مواد مغذی مانند کاروتن (ویتامین A)
علائم و نشانههای بارداری پوچ
علائم این عارضه در ابتدا شبیه به یک بارداری معمولی است، اما با گذشت زمان تفاوتهایی بروز میکند که میتواند در تشخیص بارداری پوچ چیست و چرا اتفاق میافتد؟ کمک کند.
خونریزی واژینال
رایجترین علامت، خونریزی واژینال در سه ماهه اول است که ممکن است به رنگ قهوهای تیره یا قرمز روشن باشد. این خونریزی ممکن است همراه با لختههای خونی باشد که حاوی کیستهای شبیه انگور هستند.
سریع شدن بیش از حد رحم
بافت جفت در این نوع بارداری بسیار سریعتر از حالت طبیعی رشد میکند. بنابراین، رحم مادر بزرگتر از سن بارداری او احساس میشود.
تهوع و استفراغ شدید
سطح بسیار بالای هورمون بارداری (hCG) در خون میتواند باعث تهوع و استفراغ شدیدتر از حالت عادی (هایپرمزیس گرایداروم) شود.
تشخیص بارداری پوچ
اگر پزشک بر اساس علائم مشکوک شود، آزمایشهایی را برای تأیید تشخیص انجام میدهد.
سونوگرافی
سونوگرافی دقیقترین روش تشخیصی است. در بارداری پوچ کامل، هیچ نشانهای از جنین دیده نمیشود و فقط بافت شبیه به “برفریزه” یا کیستهای متعدد مشاهده میشود. در نوع ناقص، ممکن است جنینی دیده شود که ضربان قلب ندارد و بافت جفت غیرطبیعی است.
آزمایش خون برای سطح hCG
سطح هورمون b-hCG در این نوع بارداری بسیار بالاتر از حد طبیعی برای سن بارداری است. این آزمایش برای تشخیص و پیگیری بعد از درمان بسیار حیاتی است.
اقدامات ضروری و درمان
پس از تشخیص قطعی، درمان فوری ضروری است تا از عوارض جدی جلوگیری شود. درمان اصلی این عارضه چیست و چرا اتفاق میافتد؟، تخلیه رحم است.
دیلاتاسیون و کورتاژ (D&C)
رایجترین روش درمان، جراحی دیلاتاسیون و کورتاژ است. در این روش، دهانه رحم باز شده و بافت غیرطبیعی با استفاده از مکش یا ابزار جراحی از رحم خارج میشود. این عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود.
هیسترکتومی (برداشتن رحم)
در مواردی که زن مسن است و دیگر تمایل به بارداری ندارد، یا این نوع بارداری باعث خونریزی شدید شده است، ممکن است برداشتن رحم پیشنهاد شود.
پیگیری سطح hCG
پس از درمان، بسیار مهم است که سطح hCG خون به طور منظم تا رسیدن به صفر بررسی شود. اگر سطح هورمون پایین نیاید، ممکن است بافتهای باقیمانده به تومور (مول) تبدیل شوند که نیاز به شیمیدرمانی دارد.
سوالات متداول کاربران
آیا بارداری پوچ باعث سرطان میشود؟
بارداری پوچ خودش سرطان نیست، اما در موارد نادر اگر بافتهای باقیمانده درمان نشوند، میتوانند به تومور بدخیم (تومور تروفوبلاستیک جفتی) تبدیل شوند که با شیمیدرمانی قابل درمان است.
آیا میتوان بعد از بارداری پوچ دوباره باردار شد؟
بله، اکثر زنان پس از این نوع بارداری میتوانند بارداریهای سالم و موفقی داشته باشند. پزشکان معمولاً توصیه میکنند ۶ ماه تا یک سال صبر کنند تا سطح هورمونها به حالت طبیعی برگردد.
آیا بارداری پوچ دردناک است؟
خود بارداری پوچ ممکن است با درد لگن یا درد شکم همراه باشد، اما درد اصلی معمولاً ناشی از انقباضات رحم هنگام خونریزی است. عمل کورتاژ نیز پس از آن کمی درد خواهد داشت که با مسکن کنترل میشود.
آیا استرس یا کار اشتباه مادر باعث بارداری پوچ میشود؟
خیر، این نوع بارداری ناشی از خطای تصادفی ژنتیکی در زمان لقاح است و هیچ ربطی به کارهایی که مادر انجام داده یا نداده است، رژیم غذایی (مگر کمبود شدید)، یا استرس ندارد.
چگونه میتوان فهمید که سقط شده یا بارداری پوچ است؟
تنها راه تشخیص دقیق، سونوگرافی و آزمایش خون است. در سقط معمولی جنین وجود دارد و ضربان قلب ندارد، اما در این نوع بارداری بافت جفت به شدت غیرطبیعی و کیستیک است.
آیا بارداری پوچ خطرناک است؟
اگر درمان نشود میتواند خطرناک باشد و باعث خونریزی شدید، عفونت یا بیماری تروفوبلاستیک شود. اما با تشخیص به موقع و درمان، خطر بسیار کم است.
چقدر طول میکشد تا بهبود یابیم؟
بهبودی فیزیکی حدود ۲ تا ۴ هفته طول میکشد، اما بهبودی عاطفی ممکن است زمانبرتر باشد. پیگیری هورمونی ممکن است چند ماه طول بکشد.
آیا نیاز به بستری در بیمارستان است؟
عمل کورتاژ معمولاً به صورت سرپایی انجام میشود، اما اگر خونریزی شدید باشد یا مشکلات دیگر وجود داشته باشد، بستری شدن ضروری است.
آیا علائم بارداری پوچ با بارداری خارج رحمی فرق دارد؟
بله، اگرچه هر دو ممکن است خونریزی داشته باشند، اما در بارداری پوچ رحم بزرگتر از حد معمول است و در بارداری خارج رحمی معمولاً درد یکطرفه شدید است. سونوگرافی تشخیص را قطعی میکند.
آیا همسرم در بارداری پوچ مقصر است؟
خیر، این یک اتفاق تصادفی ژنتیکی است و تقصیر هیچیک از والدین نیست. نباید سرزنش یا احساس گناهی وجود داشته باشد.
نتیجهگیری
درک صحیح از اینکه بارداری پوچ چیست و چرا اتفاق میافتد؟ میتواند به زوجین کمک کند تا با این شرایط دشوار کنار بیایند. اگرچه این تجربه غمانگیز است، اما خوشبختانه درمان آن بسیار موفقیتآمیز است و شانس بارداریهای سالم در آینده بسیار بالا است. مهمترین نکته، مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده خونریزی و انجام پیگیریهای بعد از درمان برای جلوگیری از عوارض است. حمایت عاطفی خانواده در این دوران نقش بسیار مهمی در بهبود روحیه مادر دارد.
