پایان دوران چند نرخی؛ ادغام تالارها
مهم ترین رویداد امروز، یکی شدن نرخ ها در مرکز مبادله بود. علی سعیدی در تشریح روند اجرای ارز تک نرخی گفت: «از امروز عملا دو بازار موجود در مرکز مبادله با یکدیگر ادغام شده اند و نرخ ارز در تالار حواله، مبنای تامین ارز برای تمامی کالاها و خدمات قرار گرفته است.»
به گفته وی، در معاملات روز گذشته تالار اول عملا هیچ معامله ای مچ (Match) نشده بود و فقط تالار دوم فعال بود. این موضوع نشان می داد که بازار خود را برای پذیرش ارز تک نرخی آماده کرده است. بنابراین تصمیم گرفته شد مبنای کار، «تالار حواله» باشد و از این پس تمامی ثبت سفارش ها صرفا بر اساس نرخ تالار واحد انجام می شود.
محدودیت شدید برای دلار ۲۸۵۰۰ تومانی
یکی از ارکان اصلی پروژه ارز تک نرخی، حذف ارزهای رانتی و ارزان قیمت بود. طبق تصمیم جدید دولت و بانک مرکزی، دامنه ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به طور رسمی محدود شد. از امروز دوشنبه ۱۵ دی ماه، این نرخ جذاب صرفا به واردات «دارو» و «گندم» اختصاص می یابد.
سایر کالاها و نهاده های دامی و کشاورزی که پیش از این ارز ارزان می گرفتند، از چرخه ارز ترجیحی خارج شده اند و تامین ارز آن ها از مسیر مرکز مبادله و با نرخ جدید انجام می شود. این تغییر ساختاری گامی بلند به سوی تحقق کامل ارز تک نرخی در اقتصاد کشور است.
جهش قیمت ها و نزدیک شدن به بازار آزاد
با اجرای سیاست ارز تک نرخی، تابلوهای مرکز مبادله امروز اعداد جدیدی را نمایش دادند که فاصله بسیار کمی با بازار آزاد دارد:
- نرخ فروش دلار (تالار دوم): ۱۳۲ هزار و ۵۰۷ تومان.
- نرخ خرید دلار: ۱۳۱ هزار و ۳۱۴ تومان.
- نرخ فروش درهم: ۳۶ هزار و ۸۰ تومان.
- نرخ فروش یورو: ۱۵۵ هزار و ۳۳۴ تومان.
نکته قابل توجه این است که دلار در تالار اول (که تا دیروز در کانال ۸۴ هزار تومان بود) امروز با جهشی خیره کننده به ۱۲۸ هزار و ۶۴۷ تومان رسید تا عملا فاصله بین دو تالار از بین برود و هدف ارز تک نرخی محقق شود. این در حالی است که دلار در بازار آزاد امروز در محدوده ۱۳۷ هزار تومان نوسان دارد.
چراغ سبز دولت برای حذف رانت
اظهارات اخیر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، درباره رانتی بودن ارزهای ارزان و لزوم پایان دادن به تخصیص گسترده ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، زمینه ساز این تغییر بزرگ بود. بازار این سخنان را به عنوان چراغ سبز دولت برای حرکت به سمت ارز تک نرخی تلقی کرد.
انتقال ارز پتروشیمی ها به تالار دوم و محاسبه ارز خدمات (مانند ارز مسافرتی) با نرخ های جدید از ۱۵ دی ماه، نشان می دهد که دولت در اجرای سیاست ارز تک نرخی مصمم است. کارشناسان معتقدند کاهش فاصله نرخ نیما و بازار آزاد، انگیزه صادرکنندگان را برای بازگشت ارز افزایش می دهد.
پیامدهای تورمی و نگرانی کارشناسان
اگرچه ارز تک نرخی می تواند جلوی فساد و رانت را بگیرد، اما کارشناسان اقتصادی هشدارهایی نیز می دهند. هم جهت شدن نرخ های رسمی با بازار آزاد (افزایش از ۲۸ یا ۴۰ هزار تومان به ۱۳۲ هزار تومان) می تواند به سرعت خود را در زنجیره قیمت گذاری کالاها نشان دهد.
در نبود سیاست های مکمل مانند مهار تورم و کنترل کسری بودجه، شوک ناشی از ارز تک نرخی ممکن است هزینه تولید و واردات را بالا ببرد. بازار معمولا زودتر از سیاست گذار این تغییرات را در قیمت نهایی کالاها لحاظ می کند و دولت باید مراقب جهش قیمت اقلام اساسی باشد.
سوالات متداول
آیا با اجرای ارز تک نرخی، ارز دارو گران می شود؟
خیر، طبق اعلام رسمی، ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی همچنان برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی و همچنین گندم باقی می ماند و مشمول سیاست ارز تک نرخی (۱۳۲ هزار تومان) نمی شود.
نرخ دلار در مرکز مبادله امروز چقدر شد؟
با اجرای طرح ارز تک نرخی و ادغام تالارها، نرخ فروش دلار در مرکز مبادله امروز به ۱۳۲ هزار و ۵۰۷ تومان رسید.
تکلیف ارز مسافرتی چه می شود؟
طبق برنامه ریزی انجام شده، ارز خدمات (شامل ارز مسافرتی و دانشجویی) نیز از امروز ۱۵ دی ماه با نرخ های جدید تالار دوم (حدود ۱۳۲ هزار تومان) محاسبه و عرضه می شود.
هدف از اجرای سیاست ارز تک نرخی چیست؟
حذف رانت ناشی از چندنرخی بودن ارز، شفافیت در معاملات، تشویق صادرکنندگان به بازگشت ارز و نزدیک کردن نرخ رسمی به واقعیت بازار، از اهداف اصلی ارز تک نرخی است.
نتیجه گیری
روز دوشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۴ در تاریخ اقتصادی ایران به عنوان روز بازگشت به سیاست ارز تک نرخی ثبت خواهد شد. ادغام تالارهای مرکز مبادله و محدود کردن ارز ترجیحی به دارو و گندم، اقدامی شجاعانه اما پرریسک است. این تصمیم اگرچه رانت ارزی را از بین می برد و صادرکنندگان را تشویق می کند، اما فشار تورمی کوتاه مدتی را به مصرف کنندگان وارد خواهد کرد. موفقیت پروژه ارز تک نرخی در گرو مدیریت انتظارات تورمی و نظارت دقیق بر بازار کالاست. برای پیگیری لحظه ای نرخ ارز و اخبار اقتصادی می توانید به وبسایت پرداد خبر مراجعه کنید.
