بیماری نیپا چیست و چگونه منتقل میشود؟
نیپا یک بیماری ویروسی جدی و خطرناک مشترک بین انسان و حیوانات (زئونوز) است. عامل این بیماری، ویروسی است که از خانواده پارامیکسوویریده (Paramyxoviridae) محسوب میشود. طبیعیترین میزبان این ویروس، خفاشهای میوهخوار (Pteropodidae) هستند که خود بیمار نمیشوند اما ویروس را در بدن خود حمل میکنند. آخرین اخبار درباره بیماری نیپا تأکید دارد که انتقال ویروس معمولاً از طریق حیوانات آلوده مانند خفاشها یا غذای آلوده به بزاق، ادرار و مدفوع آنها به انسان صورت میگیرد.
یکی از رایجترین راههای انتقال، مصرف میوهها یا نوشیدنیهایی (مانند شیره خام خرما) که توسط خفاشهای آلوده آلوده شدهاند، است. همچنین، این بیماری میتواند از طریق تماس نزدیک با فرد آلوده یا ترشحات بدن او مستقیماً از فردی به فرد دیگر منتقل شود که این امر باعث ایجاد طغیانهای بیمارستانی میشود.
تاریخچه و طغیانهای گذشته
اولین بار بیماری نیپا در سال ۱۹۹۹ و پس از یک طغیان در میان خوکها و انسانها در مالزی و سنگاپور شناسایی شد. در آن حادثه، خفاشها ویروس را به خوکها منتقل کردند و افرادی که با خوکها در تماس نزدیک بودند، بیمار شدند. این طغیان منجر به بیماری ۳۰۰ نفر و مرگ بیش از ۱۰۰ نفر شد. پس از آن، طغیانهای نیپا تنها در کشورهایی مانند بنگلادش، هند، فیلیپین و سنگاپور گزارش شده است. با این حال، خفاشهای ناقل این ویروس در مناطق وسیعی از آسیا، اقیانوسیه جنوبی و استرالیا وجود دارند که پتانسیل گسترش بیماری را افزایش میدهد.
آخرین وضعیت و موارد جدید در سال ۲۰۲۶
بر اساس آخرین اخبار درباره بیماری نیپا، مقامات بهداشتی در سال ۲۰۲۶ موارد جدیدی را ثبت کردهاند. در تاریخ ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶، مقامات هند دو مورد بیمار مبتلا به نیپا در بنگال غربی را گزارش کردند که هر دو از پرسنل یک مرکز بهداشتی بودند و در اواخر دسامبر ۲۰۲۵ با هم در تماس بودهاند. این موضوع نگرانیهایی را درباره انتقال انسان به انسان در محیطهای درمانی ایجاد کرده است.
همچنین در تاریخ ۳ فوریه ۲۰۲۶، یک مورد مرگ تایید شده عفونت ویروس نیپا از بخش راجشاهی بنگلادش به سازمان بهداشت جهانی گزارش شد. بررسیها نشان داد که این بیمار سابقه سفر نداشته است، اما سابقه مصرف شیره خام خرما داشته است؛ این مورد تأکید میکند که خطر انتقال از طریق مواد غذایی آلوده همچنان وجود دارد.
علائم و خطرات بیماری
بیماری نیپا میتواند به صورت مننژیت (التهاب پردههای مغزی) یا انسفالیت (التهاب بافت مغز) با علائم شدید نظیر تب، سردرد، گیجی، تهوع و تشنج تظاهر یابد. در موارد شدید، بیماری طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت به کما و مرگ منجر میشود. نکته ترسناک درباره این بیماری، میزان بالای مرگومیر آن است؛ به طوری که نرخ مرگومیر بیماری نیپا بین ۴۰ تا ۷۵ درصد بسته به سویه ویروس و سیستم بهداشتی منطقه متغیر است.
درمان و پیشگیری؛ چالش نبود واکسن
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای آخرین اخبار درباره بیماری نیپا، تأکید سازمان بهداشت جهانی بر این موضوع است که در حال حاضر هیچ دارو یا واکسن مجاز و اختصاصی برای بیماری نیپا وجود ندارد. درمان بیماران عمدتاً حمایت و مراقبتهای حمایتی اولیه است که شامل مدیریت علائم، کنترل تب و حفظ مایعات بدن است.
سازمان بهداشت جهانی خطر ناشی از بیماری نیپا را در سطح محلی متوسط و در سطح ملی، منطقهای و جهانی کم ارزیابی میکند، اما هشدار داده است که با توجه به نبود واکسن، پیشگیری کلید اصلی مبارزه با این بیماری است. پیشگیری شامل اجتناب از تماس با خفاشها و حیوانات بیمار، شستشوی کامل میوهها قبل از مصرف و پرهیز از مصرف مواد غذایی خام و آلوده (مانند شیره نخل خام) است.
برای اطلاع از آخرین اخبار پزشکی و بهداشتی در سطح جهان، میتوانید به وبسایت خبری پرداد خبر مراجعه کنید.
سوالات متداول کاربران درباره بیماری نیپا
بیماری نیپا چیست و چگونه خطرناک است؟
نیپا یک بیماری ویروسی جدی است که از حیوانات به انسان منتقل میشود. این بیماری بسیار خطرناک است زیرا میتواند باعث التهاب مغز (انسفالیت) شود و نرخ مرگومیر آن بین ۴۰ تا ۷۵ درصد است.
آیا واکسن یا داروی خاصی برای درمان نیپا وجود دارد؟
خیر، طبق آخرین اخبار، در حال حاضر هیچ دارو یا واکسن مجاز برای بیماری نیپا وجود ندارد. درمانها صرفاً حمایتی هستند و هدف آنها کاهش علائم و حفظ جان بیمار است.
ویروس نیپا از چه طریقی منتقل میشود؟
این ویروس از طریق تماس با حیوانات آلوده (مثل خفاشها و خوکها)، مصرف غذای آلوده به بزاق یا ادرار خفاش (مثل شیره خرما)، و همچنین تماس نزدیک با فرد بیمار منتقل میشود.
آخرین موارد ابتلا به نیپا کجا گزارش شده است؟
در سال ۲۰۲۶، مواردی در بنگال غربی هند (بین پرسنل بهداشتی) و بخش راجشاهی بنگلادش (شخصی که شیره خام خرما مصرف کرده بود) گزارش شده است.
علائم ابتلا به ویروس نیپا چیست؟
علائم شامل تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع و گیجی است. در موارد شدید، بیماری میتواند به تشنج، کما و در نهایت مرگ منجر شود.
آیا خفاشهای ایران ناقل ویروس نیپا هستند؟
خفاشهای ناقل اصلی این ویروس در آسیا و اقیانوسیه زندگی میکنند. اگرچه گزارشی از وجود این ویروس در خفاشهای ایران منتشر نشده، اما رعایت بهداشت در برابر تمام حیوانات وحشی ضروری است.
چگونه میتوان از ابتلا به نیپا پیشگیری کرد؟
پیشگیری شامل شستشوی میوهها قبل از مصرف، پرهیز از خوردن مواد غذایی خام که ممکن است توسط خفاش آلوده شده باشند (مثل شیره نخل خام)، و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی هنگام مراقبت از بیماران مبتلا است.
آیا بیماری نیپا همهگیر (پاندمی) میشود؟
سازمان بهداشت جهانی خطر جهانی آن را “کم” ارزیابی کرده است، اما انتقال انسان به انسان میتواند باعث طغیانهای محدود شود. با این حال، نظارت دقیق برای جلوگیری از گسترش آن ضروری است.
چه کسانی در خطر بیشتری برای ابتلا هستند؟
کارکنان بهداشتی، افرادی که با حیوانات (به ویژه خوک و خفاش) سر و کار دارند، و کسانی که در مناطق جنگلی زندگی میکنند و محصولات خام طبیعی مصرف میکنند، در خطر بیشتری هستند.
آیا بیماری نیپا قابل درمان است؟
درمان اختصاصی وجود ندارد، اما مراقبتهای حمایتی در بیمارستان میتواند شانس بقای بیمار را افزایش دهد. تشخیص زودهنگام و ایزولاسیون بیمار بسیار حیاتی است.
نتیجهگیری
آخرین اخبار درباره بیماری نیپا به ما یادآوری میکند که طبیعت همچنان تهدیدهای ناشناختهای دارد. نبود واکسن و داروی اختصاصی برای این بیماری با مرگومیر بالا، هشداری جدی برای سیستمهای بهداشتی جهان است. رعایت اصول بهداشتی، اجتناب از تماس با حیوانات وحشی و آگاهی از راههای انتقال، تنها راهکارهای فعلی برای پیشگیری از این بیماری مرگبار است. سازمان بهداشت جهانی و کشورهای درگیر باید با نظارت دقیق، از گسترش احتمالی این ویروس جلوگیری کنند.
